İlk uzun metrajı District 9 ile
2000’ler bilimkurgu sinemasına iz bırakacak bir eser bırakan Neill Blomkamp,
yoluna bilimkurguyla devam ediyor. Blomkamp, District 9’un beklenmedik başarısı
sonrasında ister istemez ana akım bilimkurguya kaymış ve daha büyük bir bütçe ve
Matt Daman, Jodie Foster gibi iki yıldızla yapımcılarını memnun edecek bir işe
imza atmış Elysium’da. Tabi yalnız yapımcıları değil.. Genel kitleyi ve benim
gibi has bilimkurgu tutkunlarını da arkasına alabilecek bir film çıkarmayı
başarmış.
Elysium; 70’li yıllardan Zardoz,
80’lerden Robocop, 90’lardan ise The Matrix’ten aldığı temalar ve fikirlerle
bir alt tür melezi yaratıyor.
Zardoz’dan Elysium’a uzanan tematik bir yolculuk
70’li yılların pek kıymeti
bilinmemiş bilimkurgularından Zardoz’a bugün geri dönüp baktığımızda bilimkurgu
sinemasına yeni temalar açması bakımından kritik bir noktada durduğunu görürüz.
Refah içinde yaşayan üst sınıfın alt sınıfı izole ettiği, sömürdüğü ve kendi
sahte cennetlerinde mutlu bir hayat sürdükleri sınıflara ayrılmış dünya
tasvirinin bilimkurgu sinemasındaki ilk örneklerinden Zardoz, bu tema etrafında
şekillenecek bilimkurguların da atası konumundadır. 2000’li yıllarda In Time ve
Upside Down gibi filmlerle bahsettiğimiz sınıfsal farklılıkları işleyen
bilimkurgular ilginç ve orijinal fikirlerle tazelenme sürecine girmişken,
Elysium uzaya açılma ve dünyanın baskıcı bir rejimle dışardan yönetilen bir tür
hapishaneye dönüşmesi gibi fikirler üretip daha klasik bir hikâyeyle karşımıza
çıkıyor. Zardoz-Elysium benzetmesi filmler arasındaki
uçurum nedeniyle belki garip gelebilir ama bir zorunluluk. Elysium’da ana
karakterimiz Max’in yaşanmaz bir hal alan kendi dünyasından kopup, zenginlik
dışında başka bir ayrıcalığı olmayan insanların yarattığı sahte cennete gidip
yerleşik düzeni yıkması, Zardoz’da Zed’in yaptığından pek de farklı değil.
Robocop ve The Matrix etkileşimi
Max’in içine düştüğü durum,
Robocop’ın Alex Murphy’sinden hiç farklı değil. Alex, öldürüldükten sonra
vücuduna eklenen makinelerle yarı insan yarı makine bir bedende yeniden doğuyor
ve görevine devam ediyordu. Max’in ise hedefine ulaşabilmesi, görevini
başarabilmesi için daha basit bir makineyle bütünleşmesi gerekiyor. Burada devreye
The Matrix’in yeniden doğum sonrasında kablolarla sanal dünyada yaşam alanı
bulabilen karakterleri giriyor. Max ve Neo’nun insanlığın kurtuluşu için verdikleri
mücadele de eşleştirilebilir.
Hikâye tanıdık, şablon da…
Küresel ısınma, ozon tabakasında
açılan delik, ekolojik dengenin bozulması gibi güncel olaylar 2000’li yılların
bilimkurgularını derinden etkiledi. Dünyamızın yaşanmaz bir hale geldiği ve
insanların başka dünyalar bularak yurtlarını terk ettiği Wall-e ve After Earth
gibi post apokaliptik bilimkurgularla akrabalık kuran Elysium’da, nüfus artışı
ve kirlilik sebebiyle harabeye dönen dünyadan ancak zenginler kaçabiliyor.
Elysium’un asıl tanıdık kısmı ise Max’in daha çocukken bir kurtarıcıya
dönüşeceğinin belli olması ve filmin tahmin edilebilir bir sona yürümesi.
Neill Blomkamp District 9'dan kopamamış
Elysium, hem biçim hem de içerik
olarak District 9’u andırıyor. District 9’da uzaylıları göçmen konumuna düşüren
Blomkamp, burada da herhangi bir dünya vatandaşını uzaydaki yeni cennete
girmeye çalışırken aynı duruma sokuyor. İki film görsel olarak da birbirine
oldukça yakın duruyor. Distrixt 9’un Afrika’sıyla Elysium’un dünyası görsel
olarak birbirinden pek farklı değil. Ayrıca District 9’un uzaylılarıyla
Elysium’un robotları tasarım anlamında bir benzerli taşıyor. Ana
karakterlerimizin geçirdiği fiziksel değişimi de unutmamak gerekiyor. District
9’un belgeselci üslubu ve taze fikirleriyle Elysium’un Hollywood
bilimkurgusunun dışına çıkamaması iki film arasında keskin bir ayrım yapmamızı
da sağlıyor.
Son söz: Düşünsel anlamdaki kimi
yanlışlarına rağmen, Neill Blomkamp’ın iyi yönetmenliği ve yükselen temposuyla
seyirciyi yakalamayı başarabilen bir bilimkurgu olmuş Elysium. 7.3\10
